Μέρος Α : Το σημερινό Πρόβλημα

Ο μεγάλος κλασσικός  οικονομολόγος D. Ricardo  ανέφερε την Αρχή της Ισοδυναμίας  : Όταν το κράτος δανείζεται για να δαπανήσει οι πολίτες δεν καταναλώνουν ιδιωτικά διότι αναμένουν την σίγουρη μελλοντική φορολογία. Επομένως η σημερινή φορολογία είναι ισοδύναμη με την μελλοντική..

Σαν Νέο Έλληνες  παρουσιάσαμε την δική μας έκδοση στην Ισοδυναμία πληρωμής: Θα καταναλώσουμε εμείς σήμερα μαζί με το κράτος και...θα προκύψει... ισοδύναμη η πληρωμή από τα παιδιά μας, τα εγγόνια μας και τους Ευρωπαίους συνεταίρους μας. Δυστυχώς όμως το μακροχρόνιο γεύμα μας, όπου βέβαια μερικοί έτρωγαν με μεγαλύτερη όρεξη από άλλους, διακόπηκε  απότομα και άδοξα από τις αγορές.

Στην Ελλάδα λατρεύουμε τα σενάρια και τις θεωρίες  συνομωσίας. Αναζητούμε τους διασπορείς ψευδών ειδήσεων, τους συνωμότες, τους εκμεταλλευτές και τα  σενάρια όπου οι ξένοι θα αποκτήσουν πάμφθηνα τα κρατική περιουσία. Η ευθύνη είναι σπάνια δική μας.

Δεν θα ακολουθήσουμε αυτή τη λογική και θα προτιμήσουμε να  αναφέρουμε μία σειρά από πικρές αλήθειες:

Α) Ο περίφημος πλέον λόγος του Χρέους προς το ΑΕΠ εξαρτάται από τα επιτόκια  και τον ρυθμό ανάπτυξης. Για να μειωθεί ο  λόγος θα πρέπει ο αριθμητής να αυξάνεται πιό αργά από τον παρονομαστή. Επομένως είναι απαραίτητο ο ονομαστικός ρυθμός ανάπτυξης να είναι υψηλότερος από τα επιτόκια. Μια συνθήκη πολύ  δύσκολο να ικανοποιηθεί υπό τις σημερινές συνθήκες!

Β) Οι απογοητευμένες αγορές από την ελληνική προσέγγιση στα προβλήματά μας, οδήγησαν τα διετή επιτόκια στο 25.% και τα δεκαετή  στο 15%.  Η παρέμβαση του ΔΝΤ  (πού είχαμε προβλέψει ότι θα  ήταν απαραίτητη από τον Ιανουάριο του 2010) και της ΕΕ μείωσαν τα επιτόκια δανεισμού αισθητά με το δάνειο των 110δισ στο 4.75%.  Δυστυχώς ,  ο ρυθμός ανάπτυξης είναι πολύ αρνητικός. Βασικός λόγος είναι η βαρειά φορολογία και το  υπάρχον δημοσιονομικό έλλειμμα που μειώνει την Ενεργό Ζήτηση. Μόλις τώρα γίνεται αποδεκτό από μέρος της  κοινής γνώμης ότι είναι απαραίτητος ο συνδυασμός του περιορισμού στην  σπατάλη των Κρατικών Δαπανών  και  της μεγιστοποίησης των Φορολογικών εισπράξεων με απλό σύστημα χαμηλότερων  ενιαίων συντελεστών. Μία πολιτική που δεν εφαρμόζεται γιά πολλούς λόγους!

.

Γ) Οι ιστορικές  μέθοδοι προσαρμογής σε περιπτώσεις όπου ο λόγος Χρέος/ΑΕΠ έχει εκτροχιαστεί είναι :

ι) Δημιουργία πληθωρισμού  με νέο χρήμα

ιι) Υποτίμηση του εθνικού νομίσματος

ιιι) Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι τρείς λύσεις οδηγούν στην ικανοποίηση της αναγκαίας συνθήκης μεταξύ επιτοκίων και ανάπτυξης για την αντιμετώπιση του προβλήματος του Χρέους. Ο υγιέστερος τρόπος είναι χωρίς αμφιβολία η επίτευξη πραγματικής ανάπτυξης. Η λύση της υποτίμησης (αν είναι δυνατόν χωρίς πληθωρισμό) ευνοεί την ανάπτυξη και την αγορά εργασίας. Αλλά ακόμη και η  λύση δημιουργίας πληθωρισμού που αυξάνει με στρεβλό τρόπο το ονομαστικό ΑΕΠ  και ευελπιστεί στον έλεγχο της αύξησης των επιτοκίων, αποπληρώνει το ονομαστικό χρέος !

 Δ) Αν αναλογισθούμε τις περιπτώσεις των αγγλοσαξονικών χωρών  που έχουν σημαντικό Έλλειμμα (όχι όμως ακόμη Χρέος σε επικίνδυνα επίπεδα) προς ΑΕΠ, θα  παρατηρήσουμε ότι μπορούν να πληθωρίσουν (έχουν ανεξάρτητη Νομισματική Πολιτική), να υποτιμήσουν το νόμισμά τους και να τονίσουν την αναπτυξιακή διαδικασία. Σήμερα ακολουθούν οικονομικές  πολιτικές που είναι επεκτατικές και αποφεύγουν την πολιτική λιτότητας.

 Ε) Η Ελλάδα δεν έχει καμία από τις ανωτέρω δυνατότητες. Η ένταξή μας στην ΕΕ μας αφαίρεσε την δυνατότητα να τυπώνουμε χρήμα και να υποτιμούμε το εθνικό νόμισμα. Το ΑΕΠ μειώνεται διότι Μνημόνιο απαιτεί αυστηρά  περιοριστική Δημοσιονομική Πολιτική. Το μεγάλο πρόβλημα όμως είναι το φορολογικό νομοσχέδιο πού επεξεργαστήκαμε προτού έλθει το ΔΝΤ, αφαίρεσε κάθε δυνατότητα ικανοποιητικών φορολογικών εισπράξεων και κυρίως ανάπτυξης της οικονομίας. Οι υψηλοί φορολογικοί συντελεστές καταστρέφουν τη φορολογική βάση με το κλείσιμο επιχειρήσεων και την ανεργία .Η πολυπλοκότης του Νομσχεδόυ δημιουργεί παράπλευρα κίνητρα  στους φορολογούμενους και δυσχεραίνει την εισπρακτική δυνατότητα. Ανταγωνιστικοί διεθνώς, χαμηλοί, ενιαίοι και απλοί στην είσπραξη φορολογικοί συντελεστές θα αύξαναν τον ρυθμό ανάπτυξης, την φορολογική βάση και τα έσοδα!

.ΣΤ) Η λύση στα προβλήματά μας που προσπαθούμε εφαρμόσουμε στην Ελλάδα είναι η εσωτερική υποτίμηση με μείωση τιμών και εισοδημάτων και καλύτερη λειτουργία του ανταγωνισμού. Ευελπιστούμε ότι τελικά η ανάπτυξη θα έλθει σαν αποτέλεσμα της αυξημένης ανταγωνιστικότητας. Το πολιτικό και κοινωνικό κόστος όμως είναι τεράστιο από τις διαμαρτυρίες των ευνοημένων της κοινωνίας από την κρατική σπατάλη αλλά  και από τα μέρη του πληθυσμού που θεωρούν ότι επιβαρύνονται στον επιμερισμό των βαρών για τις αποπληρωμές. Χάθηκε όμως πολύτιμος χρόνος με τη λανθασμένη φιλοσοφία των μέτρων. Ίσως πλέον χωρίς δυνατότητα επανόρθωσης.

 Ζ) Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ελληνικό Χρέος  είναι  κατά βάση Εξωτερικό. Στην περίπτωση όπου οι δανειστές ή οι κάτοχοι των ομολόγων είναι στο εσωτερικό, τότε το  θέμα του Χρέους είναι απλά ένα πρόβλημα Αναδιανομής : ποιό τμήμα φορολογείται και ποιό τμήμα του πληθυσμού απολαμβάνει. Στην περίπτωσή μας όμως πρέπει να υπάρξει καθαρή  πληρωμή της Ελλάδας προς τους διεθνείς δανειστές και κατόχους των ομολογιών χωρίς να διασαλευθεί η υγεία του Τραπεζικού συστήματος.

 Συμπερασματικά πλέον προκύπτει το ερώτημα: Μπορεί να υπάρξει ρυθμός ανάπτυξης αρκετά υψηλότερος από τα επιτόκια εξυπηρέτησης του Διεθνούς Χρέους  ώστε να βρεθεί ομαλή λύση ; Από πρακτικής πλευράς αντί να μειωθεί με την κρίση ο λόγος του Χρέος/ΑΕΠ, η απόκλιση των δυο μεταβλητών  τα τελευταία χρόνια  οδήγησε, όπως αναμενόταν, τον λόγο  στο 150%. Επομένως χρειάζεται:

 (ι)  Σημαντική υπεροχή του ρυθμού  ονομαστικής ανάπτυξης από το  επίπεδο των επιτοκίων . Απαιτείται άμεσα πλέον ονομαστική Ανάπτυξη αρκετά άνω του 5% ώστε να καλυφθεί η διαφορά και να μειωθεί ο λόγος Χρέος/ΑΕΠ.

(ii ) Πρωτογενές πλεόνασμα όπου θα μειωθούν σημαντικά η Κρατική σπατάλη και θα αυξηθούν τα Φορολογικά έσοδα.

(iii) Μείωση της άμεσης υποχρέωσης Αποπληρωμής στους διεθνείς δανειστές ( ... σε εύηχα ελληνικά).

(iv) Συνδυασμός των ανωτέρω λύσεων.

Η πρακτική εφαρμογή των λύσεων είναι απαραίτητο να ικανοποιήσει τους εξής στόχους : να διασφαλίσει την Ευρωπαϊκή ενότητα, τις επιπτώσεις σε άλλες χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, την εύρυθμη λειτουργά του Τραπεζικού συστήματος  και την πολιτική και κοινωνική ηρεμία στην Ελλάδα. Δεν λησμονούμε ότι η πολυθρόνα του οικονομολόγου από όπου συστήνει τι πρέπει να γίνει είναι πιο βολική από την σκληρή πραγματικότητα του πολιτικού που εξετάζει τι μπορεί να γίνει. Υπάρχουν όμως στην πολιτική σκηνή  για την υλοποίηση της προσαρμογής οι "γενναίοι πολιτικοί άνδρες", κατά τον John.Kennedy, που θα εναντιωθούν  στο βραχυχρόνιο προσωπικό τους συμφέρον;